Eerlijke speeltijd begint bij eerlijke selectie
Eerlijke minuten in een wedstrijd zijn maar de helft van het verhaal.
Je kunt zaterdag alles perfect doen.
Iedere geselecteerde speler krijgt ongeveer evenveel speeltijd. Niemand zit lang op de bank. De starts zijn netjes verdeeld.
En toch kan er over het seizoen een groot verschil ontstaan.
Niet door de wissels.
Door de selectie.
Twee soorten eerlijkheid
Bij jeugdvoetbal kijken we vaak naar de vraag:
Hoeveel speelt ieder kind als het meegaat naar een wedstrijd?
Maar er is nog een vraag:
Hoe vaak mag ieder kind überhaupt mee?
Die twee horen bij elkaar.
Noem de eerste speeltijd.
Noem de tweede selectiepercentage.
Een speler kan in iedere geselecteerde wedstrijd 75 procent spelen en toch veel minder voetbal krijgen dan een teamgenoot die iedere week wordt geselecteerd. Over het verdelen van de minuten binnen een wedstrijd gaat zo geef je ieder kind eerlijke speeltijd.
Een eenvoudig voorbeeld
Je hebt 14 spelers.
Voor iedere wedstrijd neem je er 10 mee.
Je speelt 20 wedstrijden.
Dat zijn in totaal 200 selectieplaatsen.
Als die volledig gelijk over 14 spelers zouden worden verdeeld, komt dat neer op gemiddeld iets meer dan 14 wedstrijden per speler.
In de praktijk hoeft iedereen niet exact hetzelfde aantal wedstrijden te spelen. Ziekte, vakanties en andere afspraken bestaan.
Maar als de ene speler 19 keer is geselecteerd en een andere 9 keer, vertelt het seizoen een ander verhaal dan alleen hun minuten per wedstrijd laten zien.
Waarom selectie makkelijker uit beeld raakt
Speeltijd zie je.
Een kind zit op de bank en je merkt het meteen.
Niet geselecteerd zijn gebeurt vóór de aftrap. Daardoor verdwijnt het makkelijker uit je aandacht.
Er zijn ook patronen die heel menselijk zijn.
De betrouwbare speler
Sommige kinderen lijken altijd beschikbaar, op tijd en klaar om te spelen. Het is makkelijk om ze automatisch weer te selecteren.
De spannende wedstrijd
Tegen een sterke tegenstander kan de verleiding ontstaan om "voor de zekerheid" de spelers mee te nemen die nu het verst zijn.
De zichtbare ouder
Een ouder die vaak vraagt naar wedstrijden en selectie houdt zijn kind vanzelf meer in je aandacht dan een gezin dat weinig contact zoekt.
Aanwezigheid op training
Trainingsopkomst kan terecht onderdeel zijn van afspraken binnen een team.
Maar kijk ook naar de reden. Vervoer, gescheiden huishoudens, andere sporten en gezinsomstandigheden kunnen invloed hebben op aanwezigheid zonder iets te zeggen over hoeveel plezier een kind in voetbal heeft.
Een regel kan neutraal lijken en toch steeds dezelfde kinderen raken.
Niet iedere afwezigheid is oneerlijk
Eerlijke selectie betekent niet dat ieder verschil automatisch een probleem is.
Een kind kan zelf een wedstrijd overslaan. Een gezin kan op vakantie zijn. Iemand kan geblesseerd zijn.
Daarom is één percentage nooit een volledige beoordeling.
Het is een signaal.
Als een speler duidelijk onder het teamgemiddelde zit, stel je een vraag:
Waarom?
Misschien is het antwoord logisch.
Misschien ontdek je een patroon dat je anders niet had gezien.
Zo houd je selectie eenvoudig bij
Je hebt niet veel nodig.
Voor iedere wedstrijd noteer je per speler:
geselecteerd: ja of nee
Daaruit volgt vanzelf:
aantal selecties ÷ aantal mogelijke wedstrijden
Bijvoorbeeld:
12 van 15 wedstrijden = 80 %
Het teamgemiddelde geeft context.
Een speler op 78 procent in een team dat gemiddeld 80 procent zit, vraagt waarschijnlijk geen aandacht.
Een speler op 45 procent in hetzelfde team misschien wel.
Gebruik signalen, geen ranglijst
Je hoeft kinderen niet van "meest geselecteerd" tot "minst geselecteerd" openbaar te rangschikken.
Dat maakt van een hulpmiddel al snel een competitie.
Een beter model is om achter de schermen naar afwijkingen te kijken.
Bijvoorbeeld:
- rond het teamgemiddelde: geen bijzonder signaal;
- duidelijk eronder: even controleren;
- sterk eronder: actief uitzoeken waarom.
Het precieze percentage is minder belangrijk dan de gewoonte om te kijken.
Praat met de speler die vaak buiten de selectie valt
Laat je overzicht zien dat dezelfde speler structureel minder vaak meegaat? Praat dan met het kind.
Niet waar de rest van het team bij staat. Niet meteen na een frustrerende wedstrijd. Gewoon rustig en nieuwsgierig.
Je kunt bijvoorbeeld zeggen:
"Ik zie dat je de laatste tijd minder vaak bij de wedstrijdselectie zat dan ik zou willen. Ik wil zorgen dat je vaker mee kunt doen. Is er iets waar ik rekening mee moet houden?"
Soms hoor je iets wat je nog niet wist. Soms niet.
Maar het gesprek maakt in ieder geval één ding duidelijk: ik zie je.
Met ouders kun je hetzelfde patroon later rustig bespreken, liefst met de cijfers erbij in plaats van met losse herinneringen. Hoe je dat gesprek opbouwt, staat in zo praat je met ouders over speeltijd.
Selectie is ook erbij horen
Voor een kind bestaat een wedstrijd niet alleen uit minuten op het veld.
Het begint eerder.
Het shirt aantrekken. Met het team verzamelen. De warming-up. Samen luisteren naar de trainer. Op de bank zitten. Aanmoedigen. Na afloop samen naar huis.
Niet geselecteerd zijn betekent dat je al die momenten mist.
Daarom kan een seizoen waarin een kind vaak buiten de selectie valt heel anders voelen, zelfs wanneer de speeltijd in de wedstrijden die het wél speelt keurig eerlijk is.
Praat erover vóórdat het een probleem wordt
Als je regelmatig met een kleinere wedstrijdselectie werkt dan je totale team, leg dan aan ouders en spelers uit hoe je selecteert.
Bijvoorbeeld:
- we proberen de selecties over het seizoen eerlijk te verdelen;
- afwezigheid en blessures tellen mee;
- niemand wordt structureel vergeten;
- we kijken periodiek naar het patroon.
Dat geeft voorspelbaarheid.
En voorspelbaarheid voorkomt dat iedere niet-selectie voelt als een individuele beoordeling.
Eerlijkheid heeft twee assen
Een volledig beeld van deelname heeft dus minstens twee assen.
Speeltijd: hoeveel speel je wanneer je bent geselecteerd?
Selectie: hoe vaak krijg je de kans om mee te doen?
FairSub volgt beide afzonderlijk. Zo kan een trainer zien dat een speler binnen wedstrijden genoeg minuten krijgt, maar over het seizoen minder vaak is geselecteerd.
Eerlijke speeltijd begint niet bij de eerste wissel.
Het begint al bij de namen die je vóór de wedstrijd aanklikt.